adriaan brekelmans
29 jaar
​1915-1944

Brekelmans, Adrianus Franciscus Antonius Maria (Hilvarenbeek, 3 september 1915 – 4 december 1944, Einbeck). Zoon van J.A. Brekelmans, hoofdonderwijzer, en J.C. Stevens. Vijf van zijn tien broers en zussen werden priester of kloosterling. Adriaan werd gedwongen tewerkgesteld in Dassel (Duitsland). Hij stierf aan difterie op 29-jarige leeftijd.
 

​IN MEMORIAM

Proloog
In het voorjaar van 1943 moesten studenten een loyaliteitsverklaring ondertekenen. In deze verklaring beloofden zij, zich te onthouden van elke handeling tegen het Duitse Rijk. Wie niet tekende, mocht geen college meer volgen. Mannelijke studenten die weigerden, moesten zich in Ommen bij de Arbeitseinsatz melden. Zo niet, dan liepen hun familieleden gevaar. Adriaan Brekelmans tekende de loyaliteitsverklaring niet, maar meldde zich wel in Tilburg bij de Willem II-kazerne en werd op transport gezet naar Ommen.
 
1. Set-up
Adriaan Brekelmans verblijft een kleine week in een doorgangskamp in Ommen, samen met andere studenten uit Tilburg, Breda, Nijmegen, Helmond, Wageningen en Delft. Een studentikoze sfeer overheerst: de barak waar Adriaan en zijn Tilburgse vriend Frans Linders slapen, wordt omgedoopt tot 'de Klos'. Met jeugdig bravoure wachten de jongens af wat er zal gebeuren. Adriaan, Frans en een tiental andere studenten worden op de trein gezet, op transport naar Dassel. Als ze aankomen, zien zij een vriendelijk stadje.
 
2. Motorisch moment
Bij aankomst in Dassel worden Adriaan, Frans en de andere jongens vrijwel meteen in een fabriek aan het werk gezet. Ze fabriceren buizen voor granaten en draaien onderdelen voor mitrailleurs. De studenten proberen het productieproces stiekem te vertragen en zo minder wapens af te leveren. Het gedwongen werk valt Adriaan zwaar: “Het telkens terugkeren van de gang naar de fabriek met het uitzicht van tien uur werken; het inzien van het doelloze van het werk; te bedenken dat alles, wat je doet dient tot afbraak; het onzekere van de duur van het verblijf hier.”
 
3. Keerpunten
Ondanks de zware leefomstandigheden blijft Adriaan doorstuderen. Hij bereidt in Dassel zijn kandidaatsexamen voor en volgt een schriftelijke cursus Spaans. Bang om voor zijn overtuiging uit te komen is hij niet. De onderdrukker kan hem alles afnemen, behalve zijn geestkracht. Voor zijn lotgenoten is Adriaan een steun en voorbeeld: “Waarom zouden wij treuren”, schrijft hij, “als wij voor hetzelfde geld opgeruimd kunnen zijn; van piekeren en dergelijke dingen is nog nooit iemand beter geworden.” Tijdens de vele uren achter de machines neemt Adriaan de tijd om na te denken over theologische problemen, “de onuitputtelijke rijkdom van het geloof.” Als organist van de kerk in Dassel bezorgt hij de studenten een onvergetelijke Kerstmis. Ook stelt Adriaan een kerkkoor samen van lotgenoten.
 
4. Climax
In zijn jonge jaren wil Adriaan priester en missionaris worden. Hij besluit vroegtijdig uit te treden en zich niet te laten wijden. Adriaan neem zijn spirituele bagage mee op reis en verliest in Dassel het geloof in een goede afloop niet. Maar dan wordt hij onverwacht ziek; er openbaart zich een ernstige mate van difterie. Adriaan wordt met spoed naar het ziekenhuis gebracht en in quarantaine geplaatst. Zijn vriend Frans gaat bij hem op bezoek maar kan alleen contact maken door een glazen wand. Acht dagen na zijn opname, op 4 december 1944, overlijdt Adriaan in het stedelijk ziekenhuis te Einbeck (Duitsland).
 
5. Resolutie
De studenten in Dassel geven Adriaan een tijdelijke rustplaats in het dorp. Zijn vriend Frans, die de oorlog overleeft, kan zich dit moment nog goed herinneren. In zijn brieven uit Dassel leest hij terug hoezeer het verlies van Adriaan de jongens destijds heeft aangegrepen. Zij geven hem een postuum eerbetoon. Op de voorzijde van het bidprentje dat de studenten in Dassel maken, schrijven zij een citaat uit het Bijbelboek Wijsheid (3,1): “De zielen van de rechtvaardigen zijn in de hand van God.”
 
Epiloog
Na de oorlog hield Frans, die na de bevrijding levend terugkeerde uit Dassel, nog enige tijd contact met Ignaas, een van de broers van Adriaan. Ignaas (tien jaar jonger) vervolgde de weg van zijn broer: hij werd missionaris en maakte met zijn ezel verschillende pelgrimstochten, zo ook naar Dassel.
1. Loyaliteitsverklaring
2. Interview Frans Linders
3. Foto studenten Dassel, augustus 1943
4. In Memoriam Fratrum
5. In Memoriam Viking
6. Brief Adriaan
7. Rode Kruiskaart
8. Bidprentje van studenten - achterzijde
8. Bidprentje van studenten - voorzijde
bronvermelding
​
1. Archief Tilburg University
2.  Alumnimagazine Until (02.2015), pp. 20-23
3. Privé-archief familie Linders
4. In Memoriam Fratrum. Gedenkboekje Tilburgs Studenten Corps St. Olof, p. 10
5. Viking. Tilburgs Studenten Weekblad,  11e  jaargang, no. 5 15 maart 1945, p. 27
6. M.S.C. d.d. 24-11-1939 (inv. nr. 383)
7. CBG/Centrum voor familiegeschiedenis
8. Privé-archief familie Linders

judith
​van groos
22 jaar
psychologie

Beste Adriaan 

​Het liefst wil ik je vertellen dat ook ik, net als jij en je vrienden destijds, zonder aarzeling zou zeggen: 'Die loyaliteitsverklaring tekenen we niet, punt uit.' Ware het niet dat ik dan zou liegen. 

Tien jaar geleden stond ik aan de bedrand van mijn moeder, na het zien van een film over de oorlog. Ik vroeg haar om een pilletje voor mijn buikpijn. Toen ze de pijnstiller aan het zoeken was, vond ik pas de moed om te vragen waarvoor ik eigenlijk was gekomen: 'Mam, wat had jij gedaan in de oorlog?'

Het viel even stil. Mijn moeder slaakte een diepe zucht, waarna ze eerlijk toegaf het een moeilijke vraag te vinden. 'Ik weet het niet…', zei ze. Zonder dat mijn moeder het had kunnen weten, was juist dít het antwoord wat ik zo graag wilde horen. 

Mijn wens was niet mijn moeder te kunnen zien als heldin, die direct zou pleiten voor verzet. Ik had behoefte aan iemand die mijn twijfel deelde. Ik wist het namelijk ook niet, en ik weet het nog steeds niet. En dat doet nog zeer, soms.

Des te meer respecteer ik de moed van jou en je vrienden. Jullie sloegen de handen ineen en besloten eensgezind niet te heulen met de vijand. Jullie gaven daar zelfs de o zo heerlijke en kostbare vrijheid voor op van een studentenleven in de collegebanken. 

In het geloof liet je een nóg grotere standvastigheid en vertrouwen zien. Wat dat betreft kan ik niets dan dankbaar zijn dat je dat hebt mogen behouden. Niets is zo hoopvol als de gedachte dat Hij je kent, en aan je denkt.

Ik heb gehoord dat je een kerkkoortje dirigeerde. Om die reden wil ik graag een fragment van een zelf gezongen liedje aan je opdragen:


In dankbaarheid en herinnering,

Judith
Wil jij ook een brief schrijven aan Adriaan?
Ben jij een student of medewerker van Tilburg University, of een leerling van het Odulphuslyceum in Tilburg?  
Mocht je actief willen bijdragen aan het digitaal monument, kijk  snel  verder op de pagina 'contact'. ​
>  lees hier de brief van Michiel Peeters aan Adriaan
​>  lees hier de brief van  Lucas Borghaerts aan Adriaan